Praatplaat winter: printen, praten en spelen

In Nederland en Vlaanderen valt er lang niet elke winter sneeuw. Begin daarom met wat je wel kunt laten voelen. Zet een bak met ijsblokjes uit de vriezer op tafel, of schep na een koude nacht wat rijp of sneeuw in een bak. Koud, glad en smelten worden dan echte ervaringen in plaats van losse woorden.

Leg daarna een muts, een sjaal en een paar wanten in een voelzak. Het kind voelt, raadt en trekt het aan. Pak pas dan de praatplaat erbij en zoek samen dezelfde dingen op de plaat. Kies voor de eerste week vijf kernwoorden, bijvoorbeeld sneeuw, sneeuwpop, muts, wanten en slee.

Deze spelletjes werken in de kring, in een klein groepje en thuis aan tafel. Begin met het eerste en kies daarna wat bij het kind past.

1. 1Aankleden voor buitenLeg echte winterkleren neer en wijs op de plaat aan wat een kind aanheeft. Het kind kleedt een pop of zichzelf op dezelfde manier aan: eerst de jas, dan de sjaal, de muts en als laatste de wanten.
2. 2Tel meeTel samen de vogels bij het voederhuisje en de knopen van de sneeuwpop. Er zijn er telkens drie. Wijs bij elk getal één ding aan, zodat tellen en aanwijzen samen opgaan.
3. 3Wat hoort niet in de winter?Leg een paar plaatjes naast de plaat: een muts, een ijsje, een zwembroek, een slee en een zonnebril. Het kind kiest wat niet past bij een koude dag en vertelt waarom.
4. 4Wat gebeurt er straks?Wijs de sneeuwbal aan die naar de sneeuwpop vliegt. Raakt hij de muts, de neus of mist hij? Laat kinderen het straks tekenen of met hun handen nadoen. Er is geen fout antwoord.
5. 5Warme chocolademelk in de huishoekZet bekers en een kan in de huishoek. Het ene kind schenkt in, het andere blaast omdat het heet is. Oefen zinnen als “Mag ik een beker?” en “Pas op, heet!”

Deze woorden passen bij de winter, maar staan niet op de plaat. Breid pas uit als het kind de kernwoorden aanwijst of zegt, en laat elk nieuw woord zien met een echt voorwerp, een foto of een prentenboek.

• Het weer: vriezen, dooien, glad, ijspegel, rijp, hagel, mist.
• Kleren: winterjas, handschoenen, laarzen, oorwarmers, trui.
• Doen: glijden, uitglijden, rollen, bouwen, rillen, blazen.
• Dieren in de winter: roodborstje, mees, eekhoorn, en de egel die een winterslaap houdt.
• Tegenstellingen: warm en koud, dik en dun, glad en stroef, hard en zacht.

Peuters blijven bij aanwijzen en benoemen. Kies de grote dingen: de sneeuwpop, de slee, de muts. Doe er een gebaar bij, zoals rillen bij koud. Kleuters kunnen vertellen wat elk kind doet en wat er straks gebeurt met de sneeuwbal. Laat ze ook vragen aan elkaar stellen.

Bij NT2 begin je met woorden die kinderen elke dag nodig hebben als ze naar buiten gaan: jas, muts, wanten, koud. Ouders kunnen thuis in hun eigen taal over dezelfde plaat praten, want dat helpt de taalontwikkeling ook.

Voor een kind met autisme of LVB kan de plaat te druk zijn. Dek dan alles af behalve de sneeuwpop, en vraag steeds in dezelfde woorden: “Waar is de muts?” Schuif het papier pas op als dat lukt. Een echte muts naast de plaat maakt het woord concreet.