Wat zijn pictogrammen?
Pictogrammen, of kortweg picto’s, zijn kleine plaatjes met een woord erbij. Ze laten zien wat iets is of wat er gaat gebeuren. Voor een kind dat gesproken taal nog niet goed begrijpt of zelf nog weinig zegt, is een plaatje vaak makkelijker dan een zin. Het blijft staan, terwijl woorden meteen weer weg zijn.
Je gebruikt pictogrammen op twee manieren. Je kind kan ermee vragen wat het wil, door een kaartje aan je te geven. En jij kunt er de dag mee uitleggen, met een dagritme of een eerst-dan-kaart. Bij jonge kinderen met autisme, LVB of een ontwikkelingsachterstand werken die twee vaak goed samen.
Zo maak je pictogrammen
Kies de plaatjes die je kind nodig heeft, kies de grootte en de kleur van de rand, en print de pagina met snijlijnen. Lamineer het vel, knip de kaartjes los en plak een stukje klittenband op de achterkant. Een kaartje van 5 cm is de gewone maat om mee te beginnen.
- Kijk een dag goed naar je kind en schrijf op waar het naar grijpt, naar wijst of je mee naartoe trekt: een koekje, drinken, bellenblazen, de tablet, de schommel.
- Kies die plaatjes hier per soort of met de zoekbalk. Is iets heel eigen, zoals de beker of knuffel van je kind, voeg dan een foto toe.
- Kies de grootte. 5 of 6,4 cm pakt een klein kind het makkelijkst op. Met 3,8 cm passen er 35 op een A4, handig voor een map met veel kaartjes.
- Laat de woorden op de kaartjes staan. Dan zegt iedereen hetzelfde woord als je kind een kaartje geeft, thuis, op de groep en bij opa en oma.
- Kies een kleur voor de rand, of kleur per woordsoort. Zet de zinsstroken aan als je kind al zinnetjes als “Ik wil koekje” gaat leggen.
- Print de pdf op stevig papier, lamineer het vel, knip langs de stippellijnen en plak klittenband op de achterkant van elk kaartje.
Pictogrammen om mee te vragen
Met losse kaartjes kan een kind dat nog niet praat om iets vragen: het geeft je het kaartje van sap en krijgt sap. Veel mensen noemen dat PECS-kaartjes. PECS zelf is een vaste lesmethode van Andy Bondy en Lori Frost, en een merknaam van Pyramid Educational Consultants. Deze kaartjes zijn ruilkaartjes in PECS-stijl. Ze passen bij PECS en bij andere manieren van ruilen met plaatjes. Werkt het team van je kind met PECS, volg dan hun aanpak.
Begin met één kaartje van iets wat je kind heel graag wil, met het echte ding in zicht maar net buiten bereik.
- Wacht tot je kind zelf begint. Zeg in het begin niet “Geef maar het kaartje”, want het gaat erom dat je kind zelf de stap zet.
- Pak het kaartje aan en geef meteen wat erop staat. Noem het woord erbij: “Bellen!”
- Geef steeds een klein beetje, één koekje of een paar bellen. Dan kan je kind vaak opnieuw vragen.
- Voeg pas een tweede kaartje toe als het eerste makkelijk gaat. Daarna leert je kind kiezen uit twee.
- Zorg dat kaartjes voor drinken, wc, hulp en pauze er vanaf het begin bij zijn.
- Houd vast aan alles wat je kind al doet om iets duidelijk te maken, zoals wijzen, geluiden of je hand pakken. De kaartjes komen erbij, ze nemen niets weg.
Pictogrammen voor het dagritme
Dezelfde plaatjes helpen ook om de dag te laten zien: eerst aankleden, dan ontbijt, dan naar school. Met deze maker print je losse kaartjes die je op een strook of bord plakt. Wil je de hele strook in één keer maken, met de stappen al op volgorde, gebruik dan de dagritme-maker.
In pictogrammen en dagritme lees je hoe je begint, hoeveel stappen je laat zien en wat je doet als het dagritme anders loopt dan gepland.
Welke grootte en welk papier?
Op A4 passen 35 kaartjes van 3,8 cm, 15 van 5 cm, 12 van 6,4 cm of 6 van 7,6 cm. De kaartjes liggen tegen elkaar aan, dus met één knip heb je er twee los. Kies groot voor een kind dat moeite heeft met kleine dingen oppakken of slecht ziet, en klein als de map vol raakt.
Print op stevig papier van 160 tot 200 gram, dan blijven de kaartjes vlak. Lamineer het hele vel voordat je knipt, en laat een smal randje plastic over zodat het niet loslaat. Plak de ruwe en de zachte kant van het klittenband op elk kaartje op dezelfde manier, dan passen ze altijd op de strook of in de map.
Drinken, naar de wc, hulp, pauze en troost hoeft je kind nooit op de goede manier te vragen. Reageer op elke poging, met of zonder kaartje.